Fındıq dünyada ən çox istehlak olunan dörd əsas çərəz növündən biridir. Zəngin qida tərkibi və özünəməxsus dadı sayəsində beynəlxalq bazarda geniş tanınır. Fındığın emal prosesi bir neçə mərhələdən ibarət olan mürəkkəb prosesdir. Bəs fındıq necə emal olunur? Gəlin mərhələlərə nəzər salaq.

1. Fındığın yığılması

Fındıq müxtəlif üsullarla yığıla bilər. Meyvələr birbaşa ağacdan toplana, sapla birlikdə yığıla və ya tam yetişərək yerə töküldükdən sonra toplanıla bilər. Bəzi hallarda fındıq məhsulu mərhələli şəkildə, bir neçə gündən bir yığılır.

Digər üsulda isə ağacın iri budaqları xüsusi avadanlıq vasitəsilə silkələnir və fındıqlar yerə tökülür. Daha sonra yerə tökülmüş fındıqlar toplanaraq emal sahəsinə daşınır və burada ilkin təmizləmə prosesindən keçirilir.

Məhsuldarlıq dövründə fındığın məhsuldarlığı ərazinin xüsusiyyətlərindən və becərilmə şəraitindən asılı olaraq dəyişə bilər.

Təzə yığılmış fındıq yüksək miqdarda su və müxtəlif çirkləndiricilər ehtiva edir. Buna görə də məhsul kommersiya məqsədilə istifadəyə hazır vəziyyətə gətirilməzdən əvvəl qabıqüstü hissələrin təmizlənməsi, yad maddələrin ayrılması və qurutma kimi proseslərdən keçirilməlidir.

2. Qurutma

Təzə yığılmış fındıq yüksək rütubətə və müxtəlif çirkləndiricilərə malik olur. Buna görə də kommersiya standartlarına cavab verməsi üçün ilkin təmizləmə və qurutma proseslərindən keçirilməlidir.

Fındıq birbaşa quru və yaxşı havalandırılan beton səth üzərində sərilərək qurudula bilər. Adətən fındığın təxminən 20 sm qalınlığında yığılması məhsulun daha asan və bərabər qurumasına imkan verir.

Yığılmış fındığın qurudulması zamanı temperatur və rütubətə mütəmadi nəzarət edilməlidir. Qabıqüstü hissə həddindən artıq nəm olduqda fermentasiya baş verə bilər. Bu isə qabığın tündləşməsinə, parlaqlığını itirməsinə və daha ağır hallarda fındığın istehlak üçün yararsız hala gəlməsinə səbəb ola bilər.

Qurutma zamanı fındığın adətən gündə 1–2 dəfə çevrilməsi tövsiyə olunur. Təxminən 18–22°C temperaturda 6–8 gün davam edən qurutma prosesindən sonra fındığın rütubət səviyyəsi təxminən 5–7%-ə qədər azaldıla bilər. Bundan sonra məhsul toplanaraq saxlama üçün hazırlanır.

3. Saxlama

Fındıq aşağı temperatur, aşağı oksigen səviyyəsi, quru və qaranlıq şəraitdə saxlanmalıdır.

Uyğun saxlama şəraiti təxminən:

• Temperatur: 15–20°C

• Nisbi rütubət: 60–70%

Müvafiq saxlama şəraiti təmin edildikdə fındığın keyfiyyətinin uzun müddət qorunmasına imkan yaranır.

4. Kalibrləmə və çeşidləmə

Fındıq hələ sərt qabıqla örtülü vəziyyətdə olur. Fındıq pastası, fındıq unu və digər fındıq məhsullarının hazırlanması üçün ilk növbədə qabığın çıxarılması tələb olunur.

Qabıqdan ayırma prosesindən əvvəl fındıqlar ölçülərinə görə müxtəlif kateqoriyalara bölünür. Bu mərhələ qabıqdan ayırma prosesinin səmərəliliyini artırmağa və bütöv ləpələrin çıxımını yüksəltməyə kömək edir.

5. Qabıqdan ayırma

Fındığın sərt qabığının çıxarılması üçün adətən xüsusi avadanlıqlardan istifadə olunur. Mexaniki qabıqdan ayırma prosesi əl ilə aparılan üsullarla müqayisədə daha yüksək məhsuldarlıq təmin edir.

Qabıqdan ayırma avadanlığının iş prinsipi əsasən fındığın xüsusi val və ya diyircəklər arasında sıxılması və qabığın mexaniki təsirlə qırılmasına əsaslanır. Emal valikləri arasındakı məsafənin düzgün tənzimlənməsi qabığın effektiv şəkildə qırılmasına və ləpənin mümkün qədər bütöv saxlanmasına imkan verir.

6. Qabığın və ləpənin ayrılması

Qabıqdan ayrılma prosesindən sonra fındıq qabıqları və ləpələr bir-birinə qarışmış vəziyyətdə olur. Buna görə də qabıq və ləpənin bir-birindən ayrılması üçün xüsusi çeşidləmə və separasiya avadanlıqlarından istifadə edilir.

Bu proses nəticəsində qabıqdan və digər qarışıqlardan təmizlənmiş fındıq ləpəsi əldə edilir.

Beləliklə, fındığın emal prosesi yığımdan başlayaraq qurutma, saxlama, çeşidləmə, qabıqdan ayırma və ləpənin qabıqdan separasiyasına qədər bir neçə mühüm mərhələdən keçir. Hər bir mərhələnin düzgün təşkili son məhsulun keyfiyyətinə, məhsuldarlığa və emal prosesinin səmərəliliyinə birbaşa təsir göstərir.