Fındığın gələcəyi: Fındıq niyə vacibdir?
Fındıq həm yerli, həm də milli iqtisadiyyatımız üçün son dərəcə əhəmiyyətli kənd təsərrüfatı məhsuludur. Türkiyədə İstanbuldan Artvinə qədər 16 vilayətdə fındıq istehsal olunur.Fındıq istehsalı təxminən 400 min ailəni, yəni 2–2,5 milyon insanı əhatə edir, yüz minlərlə vətəndaşı işlə təmin edir və hər il ölkəyə təxminən 3 milyard dollar ixrac gəliri gətirir.
Bundan əlavə, sağlam və qidalı tərkibinə görə fındıq qənnadı və şokolad sənayesinin əvəzolunmaz xammallarından biridir.
Türkiyə həm istehsal həcminə, həm də keyfiyyətinə görə dünya fındıqçılığında lider ölkələrdən biridir. Dünyada istehsal olunan fındığın təxminən üçdə ikisi Türkiyənin payına düşür və bu məhsulun böyük hissəsi ixrac olunur.
Davamlı fındıqla gələcəyə miras
Giresunda ərazinin təxminən 22%-i bitkiçilik məqsədləri üçün istifadə olunur və kənd təsərrüfatı sahələrinin 79%-ni fındıq bağları təşkil edir. Məlumatlara görə, Giresunda təxminən 79 min fındıq istehsalçısı fəaliyyət göstərir.
Qeydiyyatda olmayan bağları da nəzərə alsaq, fındıq istehsalının təxminən 100 min ailənin həyatına təsir etdiyini söyləmək mümkündür.
Bu məlumatlar 426 min nəfər əhalisi olan Giresun üçün fındığın həm ailələr, həm də bölgədən köç etmiş insanlar baxımından nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərir.
Şebinkarahisar kimi mərkəzi bölgələrdə yerləşən bəzi rayonlar istisna olmaqla, demək olar ki, hər bir ailə üçün fındıq əsas və ya əlavə gəlir mənbəyidir.
Giresunda geniş şəkildə yetişdirilən fındıq bitkisi bərpa olunan resursdur və qlobal miqyasda mühüm ekoloji ərazilərdən biri hesab olunan Şimali Anadolu və Qafqaz ekosisteminin bir hissəsidir.
İnsanların qurduğu sosial və iqtisadi sistem ekoloji sistemin bizə bəxş etdiyi fındıqla birlikdə inkişaf edir.
Başqa sözlə, fındıq bitkisinin sosial və iqtisadi baxımdan davamlılığı, yəni gələcək nəsillərə məhsul, iş və gəlir imkanları təqdim etməyə davam edə bilməsi ekoloji sistemin sağlam şəkildə qorunmasından və fəaliyyət göstərməsindən asılıdır.
Fındıq istehsalı prosesi
Fındıq bağlarında budama, gübrələmə və dərmanlama mərhələlərindən başlayaraq məhsulun yığılması, saxlanması və marketinqinə qədər davam edən istehsal prosesi təxminən on iki ay ərzində həyata keçirilir və hər mərhələnin özünəməxsus xüsusiyyətləri vardır.
Məhsulun sosial, iqtisadi və ekoloji davamlılığını təmin etmək üçün bu mərhələlərin hər birində görülməli işlərin düzgün üsulla, doğru miqdarda və uyğun zamanda həyata keçirilməsi olduqca vacibdir.
Fındıqçılığın ekoloji əsasını torpaq, su, təbii mühitdə mövcud olan canlı növləri və onların yaratdığı biomüxtəliflik təşkil edir.
Torpağın fasiləsiz və düzgün olmayan istifadəsi, artan miqdarda kimyəvi gübrə və pestisidlərdən istifadə torpağın sağlamlığına mənfi təsir göstərir, su ehtiyatlarını çirkləndirir və bioloji müxtəlifliyi azaldır.
Bizim kimi gələcək nəsillərin həyatı kənd təsərrüfatının əsasını təşkil edən bu təbii sərvətlərdən asılıdır.
Davamlı kənd təsərrüfatı təcrübələrinin tətbiqi qida istehsalını 58%-ə qədər artıra bilər. Davamlı kənd təsərrüfatının əsas prinsipi həm bugünkü, həm də gələcək nəsillərin ehtiyaclarını qarşılayacaq istehsal üçün zəruri olan təbii resursların qorunmasıdır.
Davamlı fındıqçılıq niyə vacibdir?
Dünya əhalisi sürətlə artır. Çin və Hindistan kimi ölkələrdə əhalinin sayı milyardlarla ifadə olunur. Yaxın gələcəkdə Avropa və Amerikada da əhalinin milyardlara çatacağı proqnozlaşdırılır.
Sürətlə artan əhali qarşıdakı illərdə ciddi ərzaq tələbatının yaranmasına səbəb olacaq.
Kənd təsərrüfatının əsas məqsədlərindən biri hər bir insanın həm bu gün, həm də gələcəkdə əsas ehtiyaclarını ödəyə bilməsini təmin etməkdir.
Fındıqla yanaşı, digər kənd təsərrüfatı məhsullarının da yüksək həcmdə və münasib qiymətlərlə istehsal edilməsi bu gün dünyanın ən böyük problemlərindən biri olan qida məhsullarına çıxış problemini azaltmağa və hətta tamamilə aradan qaldırmağa kömək edə bilər.
Fındıqçılıqda davamlı istehsal modelinin tətbiqi yalnız mövcud problemlərin qarşısını almaqla kifayətlənməyəcək, həm də ölkəmizin bu məhsuldarlığını gələcək nəsillərə ötürmək üçün mühüm addım olacaq.
Bu gün davamlı kənd təsərrüfatının tətbiq edildiyi ərazilər mövcuddur və onların sayı gündən-günə artır.
Kənd təsərrüfatında mövcud təcrübələrin heç bir dəyişiklik edilmədən davam etdirilməsi ölkə iqtisadiyyatına və fındıqçılıqdan asılı olan minlərlə ailəyə zərər verə biləcək bir ənənənin davam etməsi deməkdir.
Eyni zamanda, bu yanaşma dünyanın təbii sərvətlərini gələcək nəsillərə sağlam şəkildə ötürməyimizə mane olur.
Məhz buna görə də davamlı kənd təsərrüfatı həm fındıq, həm də digər kənd təsərrüfatı məhsulları üçün ən vacib inkişaf istiqamətlərindən biridir.
