Fındıq yığımında çeşidləmə prosesi necə aparılır?

Fındıq nə vaxt və necə yığılmalıdır?

Fındığın əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, yalnız tam yetişmiş meyvələr uzun müddət keyfiyyətini qoruyaraq saxlanıla bilir. Vaxtından əvvəl yığılan fındığın dadı, keyfiyyəti və saxlanma müddəti aşağı düşə bilər. Buna görə də məhsulun düzgün vaxtda yığılması böyük əhəmiyyət daşıyır.

Fındıq adətən avqustun ortalarından sentyabrın ortalarına qədər yığılır. Yığım vaxtı becərilən sortdan və iqlim şəraitindən asılı olaraq dəyişə bilər.

Fındığın tam yetişdiyini göstərən əsas əlamətlər:
• Yaşıl örtüyün sarı-narıncı və ya açıq qəhvəyi rəngə çevrilməsi;
• Fındıqların ağacdan təbii şəkildə tökülməyə başlaması;
• Meyvələrin budaqdan asanlıqla ayrılması.

Fındıq bütün ağaclarda və budaqlarda eyni vaxtda yetişmir. Buna görə də yığım mövsümü ərzində eyni bağ bir neçə dəfə yoxlanılır və məhsul adətən hər 2–3 gündən bir toplanır.

Fındıq ağacdan, yoxsa yerdən yığılmalıdır?

Fındıq yığımına başlamazdan əvvəl bağ hazırlanmalıdır. Bunun üçün:
• Alaqlar təmizlənir;
• Yerə düşmüş budaq və yarpaqlar yığılır;
• Torpaq səthi təmiz saxlanılır.

Əksər hallarda fındıq ağacdan qoparılmır. Kollar yüngül şəkildə silkələnir və yetişmiş fındıqlar yerə tökülür. Yerə düşmüş fındıqlar tam yetişmiş hesab olunur. Lakin fındıqları torpaq üzərində uzun müddət saxlamaq olmaz. Üç gündən artıq qaldıqda:

• Nəm çəkə bilər;
• Kiflənmə yarana bilər;
• Quşlar və digər heyvanlar məhsula zərər verə bilər.

Buna görə yığım müntəzəm aparılmalıdır.

Yığım üçün uyğun hava şəraiti

Fındıq yığımı üçün ən əlverişli şərait:
• Günəşli hava;
• Quru torpaq;
• İsti temperaturdur.

Yağışdan sonra toplanmış fındıq saxlanmazdan əvvəl tam qurudulmalıdır. Əks halda kiflənmə riski artır.

Yığımdan sonra bağa qulluq

Yığım zamanı texnika və insanların hərəkəti torpağın sıxlaşmasına səbəb ola bilər. Buna görə yığımdan sonra:
• Torpaq yumşaldılmalıdır;
• Fosfor və kalium tərkibli gübrələrdən istifadə edilməlidir.

Bu tədbirlər ağacların növbəti mövsüm üçün hazırlanmasına kömək edir.

Fındığın çeşidlənməsi və saxlanılması

Yığılan fındıq dərhal istifadəyə verilməməlidir. Əvvəlcə aşağıdakı mərhələlər aparılır:
• Qurudulma;
• Yaşıl örtükdən təmizləmə;
• Çatlamış və zədələnmiş fındıqların ayrılması;
• Qurdlu və keyfiyyətsiz məhsulların seçilməsi.

Bu proses son məhsulun keyfiyyətini artırır.

Qurudulma prosesi

Toplanmış fındıq günəş altında və ya yaxşı havalandırılan yerdə nazik qat şəklində sərilir. Məhsulun rütubəti 12%-dən çox olmamalıdır.

Təbii qurudulma zamanı:
• Fındıq təxminən bir həftə qurudulur;
• Müntəzəm olaraq qarışdırılır.

Xüsusi quruduculardan istifadə edildikdə temperatur 40°C-dən yüksək olmamalıdır. Yüksək temperatur ləpənin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.

Fındığın düzgün saxlanılması

Ən yaxşı üsul fındığı qabıqla birlikdə saxlamaqdır. Bu:
• Ləpənin qida dəyərini qoruyur;
• Yağların acılaşmasının qarşısını alır;
• Saxlanma müddətini uzadır.

Saxlama yeri:
• Quru;
• Sərin;
• Yaxşı havalandırılan olmalıdır.

Uyğun qablaşdırma vasitələri:
• Hörmə səbətlər;
• Pambıq kisələr;
• Kətan torbalar.

Düzgün şəraitdə qabıqlı fındıq 3 ilə qədər keyfiyyətini saxlaya bilər.

Fındığın hazır olduğunu necə müəyyən etmək olar?

Qurumuş fındıqlar bir-birinə toxunduqda aydın və cingiltili səs verir. Əgər ləpə qabığın içində həddindən artıq sərbəst hərəkət edirsə, bu keyfiyyətin aşağı olduğunu göstərə bilər.

Qabıqsız fındıq isə daha qısa müddət saxlanılır. Ləpələr hava keçirməyən şüşə və ya plastik qablarda, quru və sərin şəraitdə qorunmalıdır.